Onderzoek, projecten en innovatie

Evidence based practice-plan 

We leverden input aan de verdere uitwerking van het strategisch EBP-plan en blijven streven naar een vertegenwoordiging van verpleegkundigen binnen het bestuursmodel van dit plan met zijn diverse cellen (prioritering, ontwikkeling, validatie, disseminatie, implementatie en evaluatie).  

Onze bijdrage bestond uit 

  • toetreding tot de Algemene Vergadering van EBP-net (het referentieplatform voor Evidence Based Practice voor alle Belgische zorgverleners) via mandaat NVKVV  
  • streven naar een uitgebreidere content voor verpleegkundigen op EBP-net  
  • toetreding tot de Adviesraad van het EBP-plan via mandaat AUVB 
  • lid van de multidisciplinaire redactieraad van EBPracticeNet vanuit het Wit-Gele Kruis van Vlaanderen 
  • detacheringen vanuit Wit-Gele Kruis van Vlaanderen naar WOREL en Minerva. 

Pilootproject negatieve druktherapie

Begin 2019 werd de start gegeven voor een pilootproject binnen het RIZIV met 11 Nederlandstalige en 9 Franstalige projecten. Het Wit-Gele Kruis is nauw betrokken in dit pilootproject, dat met 1 jaar werd verlengd tot 31/05/2021. Het jaar werd afgesloten met de inclusie van 394 patiënten langs Vlaamse zijde en 52 patiënten langs Waalse zijde.  

Hoog-risico medicatie studie 

In 2019 vond een patiëntenbevraging plaats met als doel het voorkomen van nevenwerkingen van medicatie en het voorkomen van hoog-risico medicatie bij ouderen (65+) in de thuiszorg in kaart te brengen. De resultaten geven ons inzicht over het medicatiegebruik van onze patiënten en welke klachten hierbij kunnen voorkomen. Helaas werd de bevraging, omwille van de coronacrisis, vroegtijdig beëindigd. De analyse van de studie is momenteel bezig.  

Patiëntenparticipatie

Op het online minisymposium ‘patiëntenparticipatie in de thuiszorg’ (3 september 2020) werden  de resultaten van de twee studies en de hieruit voortvloeiende aanbevelingen van het Centre of Excellence Patiëntenparticipatie toegelicht.  

Via de online zelfrapportage (Pact@home) waaraan 1624 medewerkers deelnamen krijgt het Wit-Gele Kruis een eerste zicht in de patiëntenparticipatiecultuur in de organisatie. De vragenlijst bevat 49 vragen, verdeeld over tien componenten. 

In de tweede studie (Participatie@home) werden vierentwintig patiënten geïnterviewd over hun ervaringen, behoeften en verwachtingen rond patiëntenparticipatiePatiëntenparticipatie in de thuiszorg is een dynamisch proces waarbij verschillende componenten (patiënt-zijn, betekenis van patiëntenparticipatie, interactie, zorgverlener, strategieën) met elkaar verbonden zijn en waarvan, door hun onderlinge interactie, de invulling ervan veranderlijk is.  

Om de aanbevelingen van het CoE PtPa te vertalen naar concrete acties werden er drie ad hoc werkgroepen opgericht (beleid, HR, vorming). De werkgroep beleid werd als eerste opgestartmet   als doel het schrijven van een gemeenschappelijke visietekst rond patiëntenparticipatie in het Wit-Gele Kruis. De resultaten en de inzichten afkomstig van beide uitgevoerde studies vormden het uitgangspunt voor het schrijven van de visietekst.  De - in 2021 gefinaliseerde - visietekst vormt de basis voor de werkgroepen HR en vorming. Binnen deze werkgroepen zal er ook nagedacht worden over het meten en opvolgen van de integratie van patiëntenparticipatie in de organisatie.

Brusselproject 

Het Wit-Gele Kruis Vlaams-Brabant opende op 28 augustus 2020 met trots een verpleegpost in Sint-Jans-Molenbeek en in Sint-Joost-Ten-Node. Patiënten kunnen er terecht voor een aantal verpleegkundige zorgen, voorgeschreven door een arts. In aanwezigheid van minister Elke Van den Brandt, voorzitter van het College van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) en bevoegd voor Begroting, Welzijn, Gezondheid, Gezin en Stedelijk Beleid, huldigde het Wit-Gele Kruis de twee verpleegposten officieel in. Het project kwam tot stand met ondersteuning vanuit de Vlaamse Federatie. In 2021 wordt verder ingezet op de uitbouw van het buurtgerichte aanbod en de inbedding van het aanbod vroedkundige zorgen.  

Digitalisering en innovatie

Homologatie EVD 

In 2020 start het eHealth platform het overleg op rond de nieuwe criteria waaraan de EVD- softwares moeten voldoen in de komende jaren. Het Wit-Gele Kruis neemt deel aan dit overleg en plaatst het delen van gegevens met andere zorgverleners en de patiënt hoog op de agenda. In 2021 en 2022 zullen alle EVD’s getest worden.  

mijnWGK 

Het mijnWGK-platform wordt elk jaar meer en meer gebruikt voor samenwerking en gegevensdeling met artsen en andere zorgverleners. Ook meer en meer patiënten beginnen hun weg te vinden naar het platform.   

In 2020 gebruikten meer dan 20.000 mensen mijnWGK. Dat is een stijging van 32 % ten opzichte van 2019. 50 % van de gebruikers zijn patiënten en mantelzorgers.   

Vergelijking digitale communicatietools 

In samenwerking met de collega beroepsorganisaties voor huisartsen Domus Medica, Vlaams Apotherkers Verbond en NPTV wordt onder impuls van het VAZG onderzoek gedaan naar alle mogelijke platformen voor gegevensdeling. Sterktes en zwaktes van systemen worden in kaart gebracht en geanalyseerd. In 2021 volgt een communicatiecampagne naar zorgverleners over dit thema door VIVEL.  

Beeldschermzorg met diabetespatiënten

Bij het Wit-Gele Kruis West-Vlaanderen liep in 2020 een proefproject om via beeldbellen bepaalde zorgen op te volgen. Door de coronacrisis werd het project versneld uitgerold. We focussen ons in eerste instantie op diabetespatiënten die hun educaties vanop afstand willen verderzetten. Patiënten kunnen hier vrij voor kiezen. Momenteel gebruiken een tiental diabeteseducatoren en één diëtiste/diabeteseducator het beeldbellen om hun patiënten op te volgen.  Reeds een 100-tal patiënten hebben van dit aanvullend aanbod gebruik gemaakt. De patiënten kunnen na de sessie hun ervaringen over het beeldbellen met ons delen. De ervaringen die we kregen, zijn bijzonder positief.  

De Wit-Gele Kruis diabeteseducatoren passen hun werkwijze aan de noden van onze patiënten aan. Huisbezoeken worden afgelegd wanneer de patiënt en educator daar nood aan heeft. Waar beeldbellen een volwaardig alternatief is voor patiënt en educator, wordt er dankbaar gebruik van gemaakt. Het gaat dus om een aanvullende dienstverlening, huisbezoeken blijven zeker nog steeds mogelijk. Het RIZIV heeft ook de goedkeuring gegeven om consultaties van diabeteseducatoren en diëtisten via ‘videocall’ te laten verlopen.  

Beeldbellen

Technologie voor warme thuiszorg bij personen met hartfalen in Vlaanderen 

De kans op heropname van hartfalenpatiënten kan worden gereduceerd door nabije opvolging en zelfmanagementondersteuning van de patiënt. Dat blijkt uit wetenschappelijke literatuur. Het Wit-Gele Kruis van Antwerpen, het Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen en diverse andere betrokken partners uit de regio’s Kempen en Zuidoost-Vlaanderen zetten daarom, en mede dankzij de subsidies van de Koning Boudewijnstichting, hun schouders onder het project ‘Technologie voor een warme zorg thuis voor patiënten met hartfalen’. Ze ontwikkelden een multidisciplinair zorgmodel met klemtoon op zelfmanagementondersteuning van de patiënt en een zorgplatform voor (elektronische) gegevensdeling dat patiënten en zorgverleners met elkaar verbindt. Ondanks de moeilijke rekrutering tijdens de coronacrisis volgden ze in de Kempen 76 hartfalenpatiënten op via de Zorgcentrale van het Wit-Gele Kruis en de app mijnWGK. In Oost-Vlaanderen deden ze dat voor 32 patiënten via de app RemeCare. 

Daarnaast werd het lerend netwerk hartfalen ‘HeartsConnect’ opgericht, dat verschillende hartfaleninitiatieven in de eerste lijn verenigt.  Ze organiseerden drie boeiende symposia voor de leden en de samenwerking met de Belgian Working Group for Heart Failure (BWGHF) werd bestendigd. Er wordt samengewerkt rond de opschaling van hartfalenzorg en de uitbouw van een informatieve website over hartfalen voor de zorgprofessionals in de eerste lijn en voor patiënten en mantelzorgers. 

Datawarehouse

Het belang van een goed datamanagement is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. Ook binnen Wit-Gele Kruis wordt er, ter ondersteuning van het beleid, volop ingezet op data-analyse. In de verschillende provincies worden de datawarehouses (gekoppeld aan het EVD en backoffice) steeds verder uitgebouwd. Vanuit het Wit-Gele Kruis van Vlaanderen wordt er verder ingezet op de benchmarking tussen de verschillende Wit-Gele Kruisverenigingen. In 2020 lag de focus op de zorggegevens die gerapporteerd worden op basis van de facturatiedata. De rapportage gebeurt via een beveiligde website die informatie toont over patiënten, zorgen en inkomsten. In de toekomst wordt de databank nog verder uitgebouwd met andere databronnen.   

Centralisatie data Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen 

Begin 2020 nam Wit-Gele Kruis Oost-Vlaanderen een nieuwe tool voor datavisualisatie (Power BI) in gebruik. Deze tool biedt de eindgebruiker waardevolle inzichten zodat er snel en weloverwogen beslissingen genomen kunnen worden. Enkele maanden later, tijdens de coronacrisis, bleek deze tool van groot belang.  
In een eerste fase werden alle operationele KPI’s zoals evolutie verzorgingsdagen, patiënten, case mix, aantal bezoeken, aantal contactnames… verwerkt en op een gebruiksvriendelijke manier weergegeven op een dashboard, inclusief visualisatie op een kaart van Oost-Vlaanderen. In een tweede fase werden ook heel wat personeelsgegevens aan het dashboard toegevoegd, zoals in- en uitstroom, verlofuren, bezetting in de teams…  
Ook de volledige rapportage van de coronacrisis werd gecapteerd in een dashboard. Zo beschikte de crisiscel over een dagelijks rapport met onder meer de evolutie van het aantal besmette patiënten per team, afwezige medewerkers, duur…  Dit dashboard bood de mogelijkheid om heel snel te zien in welke gebieden/teams/regio’s bepaalde cijfers de goede of minder goede kant uitgaan, en zorgde er mee voor dat er waar nodig doordacht ingegrepen of bijgestuurd kon worden. 

Samenwerkingsprojecten 

Leerstoel eerstelijnsgezondheidszorg 

De Academie Voor De Eerste Lijn (AVDEL) is een uniek consortium dat tot stand kwam dankzij de steun van het Fonds Dr. Daniël De Coninck, beheerd door de Koning Boudewijnstichting.  

Het Wit-Gele Kruis is betrokken in de Stuurgroep van deze Academie, alsook in de onderzoeksprojecten naar de ondersteuning van zelfmanagement, doelgerichte zorg, interprofessionele samenwerking en integratie, en het werkpakket rond onderwijs. Op die manier wenst het Wit-Gele Kruis een bijdrage te leveren aan de verbinding tussen onderzoek, onderwijs en praktijkvoering. 

European Training Network

TRANS-SENIOR is een internationaal onderzoeksproject waarbij zes verschillende Europese landen samenwerken rond dertien projecten in de ouderenzorg. Op 5 augustus 2019 is Lotan Kraun, afkomstig uit Israël, gestart in het Wit-Gele Kruis van Vlaanderen voor een periode van 4 jaar. Hij gaat voornamelijk onderzoek uitvoeren naar de empowerment van patiënten wanneer er sprake is van transities in de zorg. In 2020 startte hij een kwalitatief onderzoek op basis van diepte-interviews met ouderen en mantelzorgers naar hun ervaringen en behoeften m.b.t. transitionele zorg.  

Zorgprogramma ‘Hartfalen Leuven’ 

In 2019 werd het Vlaams Lerend Netwerk Hartfalen opgericht om verschillende Vlaamse hartfaleninitiatieven, die actief zijn in de eerstelijnszorg, te verenigen. Het Zorgprogramma Hartfalen Leuven wil onder meer zorgen voor een betere overgang voor de patiënt van het ziekenhuis naar de thuissituatie. Om deze ondersteuning vanuit de thuisverpleging aan te bieden hebben diverse verpleegkundigen van het Wit-Gele Kruis Vlaams-Brabant zich geëngageerd om in 2020 een opleiding tot hartfaleneducator te volgen. Deze educatoren geven een extra educatiegesprek in de thuisomgeving van de patiënt om op een laagdrempelige manier aan te tonen hoe de patiënt zijn of haar levensstijl op een duurzame manier kan aanpassen en hen hierin te begeleiden. 

Nabije zorg op afstand
Herinneringstelefoons voor personen met een langwerkend antipsychoticum  

Voor patiënten met schizofrenie is therapietrouw een belangrijk aandachtspunt. Daarom besliste het Wit-Gele Kruis van Antwerpen om de bestaande dienstverlening ‘Nabije zorg op afstand’ ook in te zetten voor deze doelgroep. Het zette een project op waarbij patiënten een week vóór een inspuiting met depotmedicatie worden opgebeld door een medewerker van de Zorgcentrale die hen eraan herinnert dat de medicatie moet worden opgehaald bij de apotheker en dat de verpleegkundige op een bepaald tijdstip gaat langskomen. 

Een voor- en nameting binnen het project wees uit dat er minder bezoeken nodig waren om een inspuiting tot een goed einde te brengen en dat het aantal nutteloze bezoeken werd gereduceerd. Patiënten gaven zelf aan dat ze zich hierdoor ondersteund voelden en hun afspraken vlotter nakwamen. De medewerkers van de Zorgcentrale voelden zich bovendien meer betrokken bij de zorg en merkten dat hun interventie effect heeft. 

Op basis van deze bevindingen werd eind 2020 beslist om deze service vanaf 2021 gefaseerd uit te breiden naar de rest van de provincie. 

Thuishospitalisatie binnen oncologie 

In december 2020 werd het 3-jarige proefproject beëindigd waarbij de behandeling van borstkanker thuis kan worden verdergezet. Het Wit-Gele Kruis Vlaams-Brabant werkte hiervoor samen met UZ Leuven en KHOBRA (Kring Huisartsen Oost-Brabant). Het initiatief van dit pilootproject komt uit van de FOD Volksgezondheid. Het project, waar het Wit-Gele Kruis Vlaams-Brabant aan meewerkte, is er voor vrouwen met een specifiek type borsttumor die ook nog na hun chemotoediening in het ziekenhuis subcutane inspuitingen krijgen met het geneesmiddel Herceptin. 

Er zijn diverse voordelen verbonden aan dit proefproject: 

  • Het medicijn kan zowel in een verpleegpost als thuis subcutaan worden toegediend 
  • Ontlasting van de oncologische daghospitalisatiecentra  
  • De thuisverpleegkundigen werden opgeleid van assessment over de technische aspecten van de toediening zelf tot de klinische aandachtspunten na toediening 
  • Patiënten kunnen in hun vertrouwde omgeving worden verzorgd of indien ze mobiel genoeg zijn in de goed uitgeruste verpleegposten van de lokale afdelingen 
  • Bestendigen en uitbouwen van netwerk binnen UZ Leuven 
  • Multidisciplinaire samenwerking 

Het Wit-Gele Kruis Vlaams-Brabant toont hiermee aan dat ze samen met andere gezondheidszorgactoren actief inzetten op innovatieve en kwalitatieve projecten. Dankzij dit pilootproject kunnen in de nabije toekomst soortgelijke thuishospitalisatieprojecten worden opgezet en zorgen voor een verbreding van het domein oncologische zorgen. Van proefproject tot implementatie in de reguliere thuiszorg. 

Bloedafname aan huis 

Oncologische patiënten moeten niet meer naar het ziekenhuis om hun bloedwaarden te laten testen voor ze een chemokuur krijgen toegediend. Nieuw is dat niet. Maar in samenwerking met het Ziekenhuis Oost-Limburg werd de dienstverlening van het Wit-Gele Kruis Limburg in 2020 op punt gezet.  

Een of enkele dagen voor zijn of haar chemokuur gaat de verpleegkundige langs voor de bloedafname. Dat bloedstaal wordt naar het labo gebracht. De toestand van de patiënt wordt voor de bloedafname in kaart gebracht door middel van een vragenlijst. Deze informatie wordt samen met de resultaten aan de behandelende arts bezorgd. Op basis van de bloedwaarden en de informatie uit de vragenlijst bekijkt de arts of de patiënt de chemokuur kan ondergaan. indien wel, dan kan de patiënt op het afgesproken moment naar het ziekenhuis gaan voor de chemokuur. 

Een groot voordeel is de tijdsbesparing op de dag van de chemokuur. Wanneer je je bloed in het ziekenhuis nog moet laten onderzoeken, ben je al gauw één tot twee uur extra kwijt. Een ander voordeel is dat de patiënt zich meer comfortabel voelt in de thuisomgeving. En is de familie meer betrokken bij de behandeling. Bovendien kan de (risico)patiënt onnodige verplaatsingen naar het ziekenhuis vermijden. Wat altijd een voordeel is, vooral in coronatijd.