'De eerste breuk van de dag'
Het ontbijt is iets wonderlijks. In de Arabische taal heet het 'al-iftar', letterlijk: het verbreken van de vasten. En dat is exact wat het is: de eerste breuk van de dag. De eerste daad waarmee we de nacht achter ons laten en ons lichaam opnieuw verbinden met het leven. In die eenvoudige handeling – een boterham smeren, een kop koffie inschenken – ligt een symboliek die we in onze haast maar al te vaak vergeten.
Khalid Benhaddou
- Moslimtheoloog, imam, auteur en opiniemaker
- Opdrachthouder Diversiteit aan de UGent
- Directeur van CIRRA, een expertise- en onderzoekscentrum rond levensbeschouwing en diversiteit in Vlaanderen
- Binnen de commissie ethiek van het Wit-Gele Kruis bewaakt hij het diversiteitsaspect
Een moment van herbeginnen
Met ons ontbijt breken we niet enkel een fysieke vasten. De Franse filosoof Gaston Bachelard omschreef de ochtend als le moment poétique bij uitstek. Een moment van herbeginnen en opnieuw opgaan in het ritme van de wereld.
Toch slaan we dat moment steeds vaker over. In Vlaanderen ontbijt zo’n 20% van de volwassenen zelden of nooit en bij jongeren loopt dat cijfer op tot 30%. We rennen van bed naar mailbox, van afspraak naar deadline, en vergeten dat zorgen voor anderen begint bij zorgen voor onszelf.
Een goed ontbijt is geen luxe, maar een morele daad. Het is tegen jezelf zeggen dat je het waard bent om te voeden. Niet alleen om te presteren, maar om simpelweg te zíjn.
In spirituele tradities wereldwijd – van het boeddhisme tot de islam – begint de dag met een bewuste handeling: een gebed, een intentie, een ritueel. Die eerste momenten bepalen het morele kompas van de dag. In de zorg noemen we dat presentie. Echt aanwezig zijn bij wie je verzorgt. En dat begint bij jezelf. Een lichaam dat honger heeft, raakt sneller geïrriteerd. Een geest die gejaagd is, luistert minder aandachtig.
Ontbijten staat ook symbool voor gronding. Wie stevig in het leven wil staan en er wil zijn voor anderen met empathie en aandacht, moet eerst zichzelf verankeren. En dat begint bij het breken van de nacht.
Een goed ontbijt is dus meer dan een bord pap of een kop koffie. Het is een statement. Een filosofie. Een klein verzet tegen een wereld die almaar sneller maalt. Een herinnering dat zorg – voor patiënten, bewoners, collega’s – begint in stilte, met een mes, een bord en een beetje licht.