Nieuwsbrief HeartsConnect 30/10/2026
Hartfalenzorg op maat: de richtlijn wijst de weg, de patiënt bepaalt mee de koers
Hoe maken we hartfalenzorg niet alleen goed, maar ook passend voor elke patiënt? Tijdens de HeartsConnect netwerkmeeting van 1 oktober stonden nieuwe inzichten én de persoon achter de aandoening centraal. We kregen een update over de nieuwe Europese richtlijn voor hartfalen en gingen dieper in op verschillen tussen vrouwen en mannen, cultuursensitieve zorg en therapietrouw bij ouderen. De rode draad? Goede hartfalenzorg volgt de wetenschappelijke richtlijnen, maar houdt ook rekening met de gezondheid, sekse, achtergrond, leefwereld en mogelijkheden van elke patiënt.
Nieuwe richtlijn voor hartfalen: wat verandert er?
Huisarts en professor dr. Miek Smeets lichtte de nieuwe Europese richtlijn voor hartfalen toe. De richtlijn vereenvoudigt de indeling naar twee behandelgroepen: HFrEF bij een ejectiefractie onder 50% en HFpEF vanaf 50%. De vroegere tussengroep HFmrEF wordt voortaan behandeld volgens de aanpak voor HFrEF. Voor mensen met klachten wordt het gebruik van MRA breder aanbevolen, onafhankelijke van de ejectiefractie. Bij HFrEF blijft de vierpijlerbehandeling centraal staan. Bij HFpEF krijgen SGLT2-remmers en MRA/finerenon een plaats, naast vochtafdrijvende medicatie bij vochtophoping.
Ook in het diagnostische stroomdiagram zijn er veranderingen. Leeftijdsafhankelijke waarden van NT-proBNP, een stof die in het bloed wordt gemeten bij een vermoeden van hartfalen, krijgen meer gewicht. Een normaal hartfilmpje of ECG is minder bepalend om hartfalen uit te sluiten. De richtlijn deelt hartfalen bovendien in vier stadia in, van A tot D. Zo wordt duidelijk dat het risico kan blijven bestaan, ook wanneer iemand klinisch verbetert. Dit geeft ook duidelijke aangrijpingspunten voor de preventie van hartfalen. Binnen de living guideline aanpak van de WOREL-richtlijn hartfalen voor huisartsen wordt bekeken hoe deze veranderingen meegenomen kunnen worden. De terugbetalingsvoorwaarden in België veranderen niet automatisch mee met de Europese aanbevelingen waardoor bijvoorbeeld behandeling met IV ijzer of behandeling met ARNI enkel terugbetaald wordt voor patiënten met een ejectiefractie onder 40.
Binnen HeartsConnect lopen initiatieven om de zorg verder te verbeteren. Zo wordt onderzocht hoe informatie uit het elektronisch medisch dossier van de huisarts kan helpen om mensen met mogelijk hartfalen beter op te sporen. Daarnaast werden binnen het HART-project praktische hulpmiddelen ontwikkeld voor apothekers en patiënten. Duidelijke taal, overzichtelijke informatie en het regelmatig herhalen van belangrijke boodschappen staan daarbij centraal.
Wat betekent dit in de praktijk? De richtlijn geeft richting. De uiteindelijke behandeling hangt af van het type hartfalen, andere gezondheidsproblemen, het effect van de behandeling, mogelijke bijwerkingen en de situatie van de patiënt.
Vrouwen en mannen: dezelfde behandeling, maar aandacht voor verschillen
Loes Visser, ziekenhuisapotheker en klinisch farmacoloog in het HagaZiekenhuis in Nederland, ging in op verschillen tussen vrouwen en mannen bij hartfalen. Vrouwen met hartfalen waren lange tijd minder vertegenwoordigd in wetenschappelijk onderzoek. Daardoor weten we nog niet over alle mogelijke verschillen evenveel.
De meeste geneesmiddelen voor hartfalen werken volgens de huidige kennis vergelijkbaar bij vrouwen en mannen. Toch kunnen onder andere lichaamsgewicht, nierfunctie en gevoeligheid voor geneesmiddelen invloed hebben op de werking en verdraagbaarheid. Observationeel onderzoek suggereert bijvoorbeeld dat vrouwen al bij een lagere dosis ACE-remmers een grotere winst op harde klinische uitkomsten behalen dan mannen. Daarom zijn een zorgvuldige opbouw van de behandeling en een goede opvolging belangrijk, met aandacht voor de bloeddruk, nierfunctie, kalium, hartslag, vochtophoping en mogelijke bijwerkingen. Seksebewust behandelen betekent dus niet automatisch anders behandelen. Het betekent vooral goed kijken naar wat de individuele patiënt nodig heeft.
Cultuursensitieve zorg: eerst luisteren, dan afstemmen
Soraya Ahouari, hartfalenverpleegkundige bij ZAS, en dr. Bram Amsel, cardioloog bij UZA, maakten cultuursensitieve zorg heel concreet. Taal, eetgewoonten, religieuze gebruiken en ideeën over ziekte en behandeling kunnen een rol spelen in de zorg. Maar dé patiënt met een bepaalde culturele achtergrond bestaat niet. Hun belangrijkste boodschap was daarom: wees nieuwsgierig, stel vragen en kijk naar de persoon die voor je zit.
Bij een taalbarrière kan een professionele tolk of intercultureel bemiddelaar helpen, zeker wanneer complexe informatie wordt besproken. Ook visuele informatie, informatie in verschillende talen en de teach-back-methode kunnen ondersteunen. Bij die methode vraagt de zorgverlener aan de patiënt om in eigen woorden te vertellen wat de uitleg betekent. Zo wordt duidelijk of de informatie goed is begrepen.
Medicatie nemen: weten wat helpt
Luci Mioc en Stien Ceulemans, alumni verpleegkunde van Thomas More, presenteerden hun project over therapietrouw bij ouderen met chronische aandoeningen in de thuiszorg en woonzorgcentra.
Zij ontwikkelden een concept voor een digitale therapietrouwassistent en praktische steekkaarten. Die hulpmiddelen moeten zorgverleners helpen om signalen te herkennen, oorzaken van problemen met medicatiegebruik te bekijken en een passende aanpak te kiezen.
Van richtlijn naar zorg op maat
De verschillende bijdragen kwamen samen in één boodschap: goede hartfalenzorg volgt de wetenschap, maar kijkt altijd naar de persoon achter het hartfalen. Gezondheid, sekse, andere aandoeningen, leefwereld, cultuur en de mogelijkheden van de patiënt spelen allemaal mee bij het zoeken naar passende zorg.
Een dag uit het leven van Jeroen: de kopvoeter en het bibliotheekboek

Nadat ik de diagnose ‘hartfalen’ kreeg en ik niet meer mocht werken voelde ik een vorm van ‘nutteloosheid’ over me neerdwarrelen. Verveling, van geen hout pijlen maken, thuis zitten wanneer iedereen werkt,… Het zelfmedelijden stond me nader dan het lachen. Ik nam me voor om de koe bij de horens te vatten en het kleine hoekje te vinden waarin het geluk zit.
Ik besloot naar een psycholoog te gaan, tweewekelijks. En nu al vele jaren. Zij maakte laatst een tekening van me. Toen we er samen naar keken, schoten we in de lach: Het leek op een kopvoeter met een varkenspoot. Een reusachtig hoofd met daaronder meteen een paar garnaalachtige ledematen. En eerlijk? Het klopte toch als een bus. Mijn hoofd is helder, vlijmscherp en wil van alles. Maar de rest van mijn lijf? Dat roept bij het opstaan al om een pauze en doet op willekeurige plekken pijn.
Maar in plaats van me op te sluiten achter een schild van zelfmedelijden, kies ik voor de goeie momenten. En die pluk ik met beide handen.
Als mijn lichaam even meewerkt, trek ik mijn fluo-hesje aan. Gewapend met een grijper ga ik voor Mooimakers op pad om zwerfvuil op te rapen. Zakken vol Red Bull, Carapils en andere verschaalde bierwalmblikjes. En op dinsdagvoormiddag vind je me tussen de geur van boeken en plastic in de bibliotheek, waar ik boeken plastificeer.
Mijn hart pakt het misschien wat rustiger aan, maar mijn geest weigert stil te zitten. Ik leef van dag tot dag, vier de kleine overwinningen en geniet van de momenten waarop de kopvoeter gewoon even een held mag zijn.
Luister naar je hart met een helder hoofd en gemoed. Ge moet niks he, maar een luisterend oor kan wonderen doen.
Hartfalen bij mannen en vrouwen: niet helemaal hetzelfde
Hoewel mannen en vrouwen meestal dezelfde behandeling voor hartfalen krijgen, zijn er belangrijke verschillen in hoe de ziekte zich uit en hoe medicatie wordt verdragen. Vrouwen ontwikkelen vaker op latere leeftijd hartfalen met behouden pompfunctie (HFpEF), hebben vaker bijkomende aandoeningen zoals hoge bloeddruk en overgewicht en kunnen gevoeliger zijn voor bepaalde bijwerkingen van medicatie. De nieuwste richtlijnen besteden meer aandacht aan een snelle en volledige behandeling van hartfalen én aan de aanpak van bijkomende gezondheidsproblemen. Maar omdat veel onderzoek in het verleden vooral bij mannen werd uitgevoerd, blijft meer kennis over hartfalen bij vrouwen nodig.
Loes Visser is ziekenhuisapotheker en vooral geïnteresseerd in de verschillen tussen mannen en vrouwen in bijwerkingen van medicatie. Zij heeft op onze netwerkmeeting van 1 oktober 26 haar werk toegelicht.
Onderzoek naar hartfalen is lange tijd vooral uitgevoerd bij mannen. Daardoor weten we minder over hoe vrouwen reageren op medicijnen en behandelingen. Er is ook vaak te weinig aandacht voor de verschillen tussen mannen en vrouwen in hoe zij hun gezondheid ervaren en hoe zij hun klachten beschrijven. Toch zijn er belangrijke verschillen tussen mannen en vrouwen met hartfalen.
Vrouwen krijgen vaak op latere leeftijd hartfalen. Zij hebben vaker een vorm van hartfalen waarbij het hart nog goed kan pompen, maar zich minder goed vult (HFpEF). Mannen hebben vaker een vorm waarbij de pompkracht van het hart verminderd is (HFrEF). Vrouwen hebben ook vaker andere gezondheidsproblemen, zoals hoge bloeddruk en overgewicht.
Medicatie werkt meestal even goed bij mannen als bij vrouwen. Toch kunnen vrouwen gevoeliger zijn voor bijwerkingen. Dat komt onder andere doordat zij gemiddeld minder wegen en medicatie daardoor sterker kan werken. Sommige geneesmiddelen kunnen bij vrouwen sneller leiden tot hartritmestoornissen of een te trage hartslag. Daarom is een goede opvolging belangrijk wanneer een behandeling wordt opgestart of aangepast.
Momenteel krijgen mannen en vrouwen dezelfde behandeling voor hartfalen. De vernieuwde Europese richtlijn raadt aan om snel te starten met de belangrijkste hartfalenmedicatie. Daarbij wordt ook meer aandacht besteed aan andere gezondheidsproblemen die samen voorkomen met hartfalen, zoals overgewicht, ijzertekort en voorkamerfibrillatie.
Voor mensen met HFpEF zijn er de laatste jaren meer behandelmogelijkheden gekomen. Vooral SGLT2-remmers en MRA's hebben bewezen voordelen. Ook nieuwe medicatie, zoals Finerenon, krijgt een plaats binnen de behandeling.
Om de zorg verder te verbeteren, is er meer onderzoek nodig naar de verschillen tussen mannen en vrouwen. Zo kunnen behandelingen nog beter afgestemd worden op elke patiënt.
Belangrijkste bevindingen
- Veel onderzoek naar hartfalen gebeurde vooral bij mannen. Vrouwen zijn ondervertegenwoordigd in onderzoek.
- Vrouwen hebben vaker HFpEF, mannen vaker HFrEF.
- Vrouwen lijden vaker aan hoge bloeddruk en obesitas.
- Medicijnen kunnen bij vrouwen sterker werken en meer bijwerkingen geven.
- Een goede opvolging van de behandeling blijft belangrijk.
- Nieuwe richtlijnen leggen de nadruk op een snelle en volledige behandeling van hartfalen.
- Er zijn meer behandelmogelijkheden beschikbaar voor HFpEF.
- Meer aandacht voor verschillen tussen mannen en vrouwen kan de zorg verbeteren.
Meer lezen en kijken over het vrouwenhart? Dan raden we de volgende websites, boeken en films aan:
- https://vrouwenhart.nl/aandoeningen/hartfalen/
- De slag om het vrouwenhart | NPO Start
- Boekentip: Het vrouwenhart door Janneke Wittekoek
- Boekentip: hartschade door Hella De Jonge
In de kijker: Benoit Mores en BACH

Geboren met een aangeboren hartafwijking groeide Benoit Mores uit tot een sterke pleitbezorger voor cardiovasculaire gezondheid en patiëntenparticipatie. Via de Belgische Alliantie voor Cardiovasculaire Gezondheid (BACH) zet hij zich in voor een nationaal hartplan met bijzondere aandacht voor het vrouwenhart. Hij benadrukt het belang van genderspecifiek onderzoek, innovatieve zorgmodellen en een actieve rol van de patiënt in de zorg.
Kan je jezelf kort voorstellen?
In 1978 werd ik geboren met de aangeboren hartafwijking Ebstein's Anomaly. Dat tekende mijn leven voor een groot stuk in wat ik kon doen, maar bracht ook heel wat avontuur. Zo viel me op kinderleeftijd een levensreddende operatie in de Verenigde Staten te beurt. In 2019 stond ik mee aan de wieg van de herdenking van Prof. Dr. med. Wilhelm Ebstein in zijn geboortestad Jawor in Polen. Ook mijn hobby als lid van het patiëntenforum van de European Society of Cardiology houdt daar verband mee. Ik vertegenwoordig het patiëntenforum in de ACNAP Science Committee en bij BACH.
Professioneel ben ik momenteel actief in het gezondheidsbeleid. Ik droeg bij aan bijvoorbeeld het kankerplan en het HIV-actieplan. Het wordt nu hoogtijd dat er in België ook een nationaal actieplan cardiovasculaire gezondheid komt. Zo een plan moet bijzondere aandacht hebben voor de gezondheid van het hart van de vrouw.
Vanwaar komt je interesse voor het (vrouwen)hart?
Omdat ik nooit anders gekend heb dan te leven met een hartaandoening wenste ik die ziekte beter te begrijpen. Vandaar komt mijn bijzondere interesse voor het hart. Daarbij ontmoette ik jonge vrouwen die ook een aangeboren hartafwijking hadden. Dat riep bij mij de vraag op of ze dat anders beleven dan jongens of mannen. Hier is een psychosociale component aan verbonden. Vrouwen en mannen beleven emotie anders. Als je een holistische kijk hebt op de patiënt, kan je ook de vraag stellen: Welke fysisch medische verschillen zijn er? Dat is een vraag die we vandaag onvoldoende kunnen beantwoorden, maar gelukkig is er kentering op komst.
Voortaan moeten we oog hebben voor meer specifieke klinische meetpunten die specifiek rekening houden met de gezondheid van de vrouw. We moeten af van algemene conclusies waarbij we er te gemakkelijk uitgaan dat resultaten van wetenschappelijk onderzoek toepasbaar zijn op beide geslachten, zonder daarin verder onderscheid te maken. Idealiter komt men zo op termijn tot meer gepersonaliseerde zorg die rekening houdt met de specifieke eigenschappen van zowel vrouwen als mannen.
Wat is BACH precies?
De Belgische Alliantie voor Cardiovasculaire Gezondheid (BACH) zet zich in voor het verenigen van diverse sectoren binnen de Belgische cardiovasculaire gezondheidszorg. De gezamenlijke missie van de alliantie is het vergroten van het bewustzijn rondom hart- en vaatziekten en het pleiten voor prioriteit op de beleidsagenda. In dit platform ontmoeten patiënten, cardiovasculaire wetenschappers, mensen uit de cardiovasculaire genees- en hulpmiddelenindustrie en cardiologen elkaar om invulling te geven aan de noden van de cardiovasculaire gemeenschap. Wat zijn de wensen van de patiënt? Welk antwoord kunnen we hier morgen met een evidence-based kwaliteitsvolle preventieve en curatieve cardiovasculaire zorg, op bieden? BACH roept beleidsmakers expliciet op om cardiovasculaire gezondheid prioriteit te geven door gezondheidsdoelstellingen te integreren in een alomvattend Belgisch cardiovasculair plan.
BACH is van mening dat zo een nationaal actieplan onontbeerlijk is. De cijfers tonen dat aan. Hart- en vaatziekten behoren tot de belangrijkste gezondheids- en sociaaleconomische uitdagingen in België. Meer dan 1 miljoen mensen leven momenteel met een hart- of een vaatziekte. Deze aandoeningen zijn jaarlijks verantwoordelijk voor bijna 30.000 sterfgevallen (ongeveer een kwart van alle sterfgevallen) en voor meer dan 300.000 ziekenhuisopnames. Het is dus hoog tijd voor concrete actie.
Tijdens onze netwerkmeeting hadden we het over de verschillen tussen mannen en vrouwen als het over hartfalenbehandeling gaat. Onlangs, tijdens de week van het hart, werd er speciale aandacht gevraagd voor het vrouwenhart. Hoe kijkt BACH daar tegenaan?
De alliantie stelt vast dat er in de strijd tegen hartziekten bij vrouwen bijkomende inspanningen nodig zijn. Vooreerst blijven hart- en vaatziekten de belangrijkste doodsoorzaak onder vrouwen. Hart- en vaatziekten en hun risicofactoren worden bij vrouwen nog steeds onderschat. Ook heeft dat bij hen vaak een grote socio-economische impact op hun welvaart, gezinsleven en kansen op de arbeidsmarkt. Daar moeten we alert voor zijn. Bovendien nemen ook voor vrouwen een aantal risicofactoren toe op vlak van ongezonde levensstijl zoals alcohol en tabaksconsumptie. Ook op vlak van obesitas stellen we in deze populatie een opwaartse trend vast. Tot slot weten we dat cardiovasculaire symptomen zich anders presenteren dan bij mannen. Indien men met die verschillen onvoldoende rekening mee houdt, zal de gezondheidsongelijkheid op vlak van hart en vaatziekten tussen mannen en vrouwen enkel maar toenemen.
In het nationaal actieplan dat intussen hopelijk in de pijplijn van de minister van Volksgezondheid zit, moeten maatregelen komen die specifiek inspelen op hartziekten bij de vrouw. Zoals reeds aangehaald, zal het wetenschappelijk onderzoek zich daar meer op moeten focussen. Even goed moet men in de artsenopleidingen voldoende oog hebben voor cardiovasculaire aandoeningen specifiek bij vrouwen. Ziekenhuizen moeten middelen krijgen om een goede omkadering te bieden bij het opvangen van cardiovasculaire aandoeningen die voortspruiten uit zwangerschap en menopauze. Bijvoorbeeld, vrouwen met een aangeboren hartafwijking en een kinderwens moeten ook terecht kunnen in fertiliteitscentra. Om de cardiovasculaire zorg voor de vrouw over al haar levensfases heen, inclusief aandacht voor preventie en mentaal welzijn, te verbeteren, kan gedacht worden aan een overeenkomst van het RIZIV of een aanpassing van het koninklijk besluit voor zorgprogramma 'cardiale pathologie' om deze te verrijken met een afdeling 'Vrouw en hartziekten', waar dan een beperkt aantal gespecialiseerde centra kunnen tot toetreden.
Hoe zie je de toekomst van hartziekten en hartzorg?
Evenmin in dit domein kunnen we daar onderuit: het oprukken van artificiële intelligentie in de cardiologie. Meer en meer zal deze technologie in de beeldvorming ingezet worden om te komen tot snellere en meer nauwkeurige diagnoses. In de interventionele cardiologie en de elektrofysiologie, kan men operaties nauwkeuriger voorbereiden en zo procedures beter laten verlopen, wat de impact voor de patiënt vermindert. Ook in de telemonitoring en zorg op afstand zal AI zijn opmars maken. Bij een holterregistratie bijvoorbeeld, zal de AI-toepassing de zones met de mogelijk hartritmestoornissen kunnen aangeven, wat enorm de tijd reduceert die de cardioloog zelf aan de analyse moet besteden.
Een tweede belangrijke evolutie is de ontwikkeling van een cardiovasculair verpleegkundig geleide kliniek (cardiovascular nurse-led clinic) om een antwoord te bieden op de toenemende zorgvraag voor cardiologische aandoeningen. In België zal dat mogelijk worden door de invoering van de verpleegkundig specialist met de hervorming van het verpleegkundig beroep in 2023-24. Buitenlandse voorbeelden, voornamelijk in het Verenigd Koninkrijk en Scandinavië, tonen aan dat dergelijke zorgmodellen mogelijkheden bieden om taken in een hartzorgteam beter te verdelen en meer slagkracht aan te bieden voor de patiënt. Overigens zullen zulke modellen rekening moeten houden met de kortere verblijfsduur in het ziekenhuis. Een deel van het herstel zal in de thuisomgeving plaatsvinden. Hoe gaan we dat vanuit verpleegkundig oogpunt onderbouwen?
Tot slot zal de patiënt meer en meer aansturen om het patiënt-centered-care model te overstijgen. Door het oprukken van allerlei vooral digitale hulpmiddelen, wordt zelfzorg meer en meer mogelijk. Patiënten zullen inspraak willen in hun behandeling, wat trouwens de therapietrouw verhoogt. Kortom, de patiënt wil mee aan het stuur staan van zijn zorgorganisatie als een gelijkwaardige partner. Dat vraagt tussen patiënt en verstrekker overleg. Die tendens wordt belangrijker naarmate de behandelingsopties toenemen en de resultaten verbeteren. Immers, de patiënt wenst dat er rekening gehouden wordt met zijn levensdoelen op vlak van gezin, werk en maatschappelijke betrokkenheid.
Heb je nog tips voor ons lerend netwerk?
Een lerend netwerk zou de evolutie in de cardiologie en voornamelijk op vlak van best practices in de zorg moeten opvolgen. Zo kan het netwerk bijdragen aan het maatschappelijk debat en het belang van een kwaliteitsvolle cardiovasculaire zorg in het land, zowel op preventief als curatief vlak. Een thematische aanpak, bijvoorbeeld zoals specifieke aandacht voor 'Hartziekten en de vrouw' kan hierbij een belangrijke stap voorwaarts betekenen.
Project HART: Hartfalen Apothekers in een Regionaal buurtTeam – Samen sterk voor een betere hartfalenzorg
Met het HART-project willen we de huisapotheker sterker integreren in het regionale zorgteam. Het doel? Patiënten met hartfalen ondersteunen zodat ze meer regie kunnen nemen over hun behandeling. Daarom zetten we in op kennis, patiëntgerichte farmaceutische zorg en samenwerking tussen zorgverleners.
Praktische tools voor de apotheek
Een belangrijke realisatie is de ontwikkeling van drie praktische tools die huisapothekers ondersteunen in hun begeleiding van patiënten met hartfalen:
- Een eerst-uitgiftebegeleidingsfiche (EUB)
- Een snelfiche voor apothekers
- Een patiëntfiche in twee uitvoeringen: De fiche is beschikbaar als compacte drieluikfolder en als versie op drie A4-pagina's met meer witruimte.
E-learning, congressen en MFO
Workshop 'Hartfalen ontcijferd: van richtlijn naar apotheek'Tijdens het farmaceutisch zorgsymposium Hartverwarmende zorg van KAVA op 24 oktober gaven Tinneke Vleugels en Becky Noyens een interactieve workshop over de actuele aanpak van hartfalen. Deelnemers leerden hoe ze richtlijnen kunnen vertalen naar de dagelijkse praktijk, medicatiegerelateerde problemen herkennen, nieuwe geneesmiddelen correct inzetten en patiënten ondersteunen bij zelfmanagement.
Gratis e-learning voor apothekers
De geaccrediteerde e-learning Samen sterk voor betere hartfalenzorg vertaalt de meest recente ESC- en WOREL-richtlijnen naar de apotheekpraktijk. Via interactieve casussen, een simulatiegesprek en praktische materialen krijgen apothekers concrete handvatten om patiënten met hartfalen beter te begeleiden, therapietrouw te ondersteunen en alarmsignalen tijdig te herkennen.
Deze e-learning maakt deel uit van een masterproefonderzoek (KU Leuven). Apothekers die willen deelnemen, kunnen vooraf en na afloop een vragenlijst invullen en zich daarnaast kandidaat stellen voor een kort interview over hun ervaringen en noden bij de begeleiding van patiënten met hartfalen. Deelname aan het onderzoek is volledig vrijwillig en staat los van het volgen van de e-learning.
MFO Geïntegreerde Hartfalenzorg
Binnen het HART-project werd daarnaast een multidisciplinair farmaceutisch overleg (MFO) ontwikkeld waarin huisartsen, apothekers en zorgverleners uit de tweede lijn samenwerken rond hartfalen. De focus ligt op betere informatie-uitwisseling, een efficiënt medicatieschema, patiënteducatie, medicatieveiligheid en laagdrempelig overleg, met als doel een betere samenwerking en continuïteit van zorg voor patiënten met hartfalen.
Interesse? Meer informatie over deze activiteiten vind je in het onderdeel hartfalen in de boekjes/op congressen.
Het HART-project wordt gecoördineerd door apotheker Becky Noyens en is een samenwerking tussen HeartsConnect, KFK, Zorgzaam Leuven, Apotheia, IPSA, KU Leuven, Universiteit Antwerpen en Thomas More. Het project wordt ondersteund door het Fonds Dr. Daniël De Coninck, beheerd door de Koning Boudewijnstichting.
Hartfalen in de boekjes / op congressen
In oktober is het artikel ‘Nurses identify organizational and educational requirements for technology-supported heart failure education: a qualitative study’ verschenen in het European Journal of Cardiovascular nursing. Het XheaRt project onderzocht hoe hartfalenverpleegkundigen en thuisverpleegkundigen patiënteneducatie vorm geven, en hoe technologie hen hierbij kan helpen. Het artikel lezen doe je hier.
Interessante opleidingen/events:
E-learning: Samen sterk voor betere hartfalenzorg
De geaccrediteerde e-learning ‘Samen sterk voor betere hartfalenzorg’ brengt de actuele inzichten uit de ESC- en WOREL-richtlijnen van 2026 naar de dagelijkse apotheekpraktijk.
Aan de hand van interactieve casussen, een nagespeeld begeleidingsgesprek en direct bruikbare materialen leren apothekers medicatie-gerelateerde problemen en alarmsignalen herkennen. De opleiding biedt concrete handvaten om patiënten te ondersteunen bij hun geneesmiddelengebruik, therapietrouw en zelfmanagement.
De e-learning is gratis beschikbaar via IPSA (Instituut voor Permanente Studie voor Apothekers).
MFO hartfalen
Binnen het HART-project werd, voortbouwend op het MFO hartfalen van Meduplace en de e-learning Samen sterk voor betere hartfalenzorg, het MFO geïntegreerde hartfalenzorg ontwikkeld.
In dit MFO gaan huisartsen, apothekers en zorgverleners uit de tweede lijn met elkaar in gesprek. Het doel is elkaars rol en noden beter te begrijpen en concrete afspraken te maken die de samenwerking en de continuïteit van zorg voor patiënten met hartfalen verbeteren.
Daarbij staan vijf thema’s centraal
- Informatie-uitwisseling
- Beheer van het medicatieschema:
- Patiënteducatie
- Medicatieveiligheid en verslechtering
- Laagdrempelig overleg
Nieuw: Hartspraak. Omdat ervaring telt.
Hoe maken we de kennis uit de HeartsConnect-symposia ook toegankelijk voor de mensen over wie het uiteindelijk gaat? Met Hartspraak starten we een nieuw online ontmoetingsmoment voor mensen met hartfalen, mantelzorgers, partners en andere nauw betrokkenen.
Tijdens één uur brengen we informatie over hartfalen in gewone mensentaal en koppelen we die aan de ervaringen en vragen van de deelnemers. De bijeenkomst wordt geleid door iemand die zelf leeft met hartfalen. Het wordt dus geen klassieke online vergadering: luisteren naar ervaringen en van elkaar leren zijn minstens even belangrijk.
De eerste Hartspraak vindt online plaats op 17 december van 10.30 tot 11.30 uur. We praten onder meer over het vrouwenhart en de nieuwe richtlijnen voor de behandeling van hartfalen. Op het einde vragen we deelnemers wat zij van dit initiatief verwachten en welke onderwerpen zij een volgende keer graag besproken zien.
Ken je iemand met hartfalen, een mantelzorger, partner of naaste voor wie dit interessant kan zijn? Deel de uitnodiging dan zeker. Inschrijven kan via hilde.vandenhoudt@thomasmore.be of via dit formulier.
Save the date voor ons volgend symposium in 2027: 18 februari 2027 van 9-12u
Op de campus van Thomas More in Lier (Antwerpsestraat 99, lokaal K1.02) of online. Thema van het symposium: Gluren bij de noorderburen: inspiratie uit Nederland door NVVC Connect en Vilans