Urineverlies bij vrouwen: oorzaken & oplossingen

Wat is urineverlies of urine-incontinentie?

We spreken van urineverlies wanneer je onopzettelijk en ongecontroleerd urine verliest. Urineverlies is een symptoom van een andere aandoening, geen aandoening op zichzelf.

Bij vrouwen komen deze vormen het vaakst voor:

• Aandrangincontinentie, waarbij je blaas onwillekeurig samentrekt. Je moet soms heel plots en dringend plassen, moet meteen opnieuw gaan of gaat heel vaak doorheen de dag. We noemen het ook soms een overactieve blaas.
   
• We spreken over stressincontinentie wanneer je urineverlies ervaart bij druk in je buikholte, zoals hoesten, lachen, heffen, niezen en overgewicht.
   
• Er bestaan ook andere en gecombineerde vormen van ongewild urineverlies, maar aandrang- en stressincontinentie komen het vaakst voor bij vrouwen.

Tot slot varieert ook de hoeveelheid urine die je verliest. Niet alle urine-incontinentie is hetzelfde. Soms verlies je enkele druppels, soms hangt de hoeveelheid af van het moment en soms spreken we van ‘volledige incontinentie’.

Voor elke vorm van incontinentie bestaan er oplossingen, hulpmiddelen en processen, waarbij ook thuisbegeleiding helpt.

Belangrijkste oorzaken van urineverlies bij vrouwen

Hoe je je urineverlies het best aanpakt, hangt af van de oorzaak. Zoals je eerder al las, is urineverlies een symptoom van een ander probleem. Pas door dat probleem te kennen, grijpen we gericht in.

Gynaecologische oorzaken

Een van de bekendste oorzaken van urineverlies bij vrouwen is zwangerschap. De groeiende foetus oefent veel druk uit op de blaas en andere organen.

Bovendien overbelast een natuurlijke bevalling de bekkenbodemspieren, die daardoor minder goed werken en minder goed samentrekken om urine in te houden.

Maar ook andere gynaecologische oorzaken komen vaak voor, hoewel we er minder over praten.

• Endometriose, waarbij baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder problemen veroorzaakt, komt soms ook voor in de blaas en urinewegen. Daardoor functioneren ze minder goed en verlies je mogelijk urine.

  De meeste vrouwen ervaren ook veel pijn wanneer ze naar het toilet gaan en menstrueren bij endometriose.
   

• Bij een hysterectomie laat je je baarmoeder verwijderen als behandeling voor een probleem. Het vermindert ondersteuning voor je blaas, beschadigt mogelijk je bekkenbodemspieren en zenuwgeleiding, en veroorzaakt hormonale veranderingen die een rol spelen in urineverlies.
   
• Seksueel overdraagbare aandoeningen zoals chlamydia, gonorroe, trichomonas en herpes tasten je urinewegen aan en veroorzaken daardoor frequenter en pijnlijk plassen. Ze zijn onaangenaam en vaak pijnlijk, maar goed te behandelen.

  Zelfs als je geen soa vermoedt, laat je je het best testen. Pijnlijk plassen is ook een teken van een mogelijke urineweginfectie.

Blaasproblemen & urineweginfecties

De meeste vrouwen krijgen vroeg of laat blaasproblemen te verwerken. De bekendste vorm is een blaasontsteking, maar dat is niet de enige infectie die mogelijk urineverlies veroorzaakt.

• Bij een blaasontsteking ontsteekt de binnenkant van je blaas door een bacteriële infectie, bijvoorbeeld door seks, mindere hygiëne of een blaassonde. Je moet vaker kleine beetjes plassen, krijgt een branderig gevoel wanneer je plast en voelt mogelijk pijn in je buik of rug.

  Je verliest bij een blaasontsteking urine, omdat je je blaas moeilijker helemaal leegt. De urine die achterblijft, verlies je dan wanneer je blaas ongewild samentrekt.
   

• Blaaspijnsyndroom of interstitiële cystitis (IC) lijkt op een blaasontsteking, maar ontstaat niet door bacteriën. De blaaswand ontsteekt, maar er is geen duidelijke reden. IC associëren we vaak met beschadigingen door een operatie of zenuwpijnen.

  Bij IC voel je pijn in je bekken en moet je vaker plassen, maar plassen is minder branderig en lucht meer op dan bij een bacteriële blaasontsteking.
   

• Pelvic Congestion Syndrome (PCS) komt het vaakst voor bij vrouwen tussen de 20 en de 40 jaar. Spataders in je onderbuik irriteren je blaas, waardoor je frequenter en dringender moet plassen.

Let erop dat je met bepaalde technieken blaasproblemen helpt te verbeteren. Wist je bijvoorbeeld dat je het best niet preventief gaat plassen? Zoek zeker op welke technieken wel en niet werken voor je situatie.

Hormonale problemen

Oestrogeentekorten verdunnen het spierweefsel rond je vagina, urinewegen en bekkenbodem, waardoor de spieren minder goed afsluiten. Daardoor krijgen veel vrouwen last van urineverlies op momenten waarop ze minder oestrogeen produceren dan normaal:

• Tijdens je overgang, in de perimenopauze & menopauze
• Vlak voor en tijdens je menstruatie
• Bij hormonale anticonceptie met weinig of geen oestrogeen, en wanneer je van hormonale anticonceptie afstapt en je hormonen daardoor schommelen

Vrouwen met endocriene aandoeningen zoals Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS) ervaren daardoor hormonale problemen. Heel wat symptomen van PCOS veroorzaken mogelijk urineverlies, zoals lagere oestrogeengehaltes en gewichtstoename.

Er bestaat geen genezing voor PCOS, maar met aangepaste medicatie en hulpmiddelen behandel je de aandoening voor een betere levenskwaliteit.

Andere factoren

Naast de gekendste oorzaken voor urineverlies bij vrouwen, bestaan er ook enkele externe factoren en misvattingen.

• Druk op je bekkenbodemspieren veroorzaakt vaak urineverlies, zoals je hierboven al las. Sporten, tillen, hoesten, lachen, overgewicht … je spieren ervaren vaker druk dan je misschien verwacht. Daarbij helpen oefeningen om je spieren te trainen.
   
• Bijwerkingen van sommige soorten medicatie veroorzaken soms urineverlies. Ook al heeft de medicatie in eerste instantie een totaal ongerelateerde functie, toch bestaat de kans dat die een invloed heeft op je urinewegstelsel.

  Het is bijvoorbeeld logisch dat vochtafdrijvende medicatie tot urineverlies leidt, maar het komt ook voor bij bepaalde bloeddrukverlagers, antidepressiva, antipsychotica, slaapmiddelen en andere medicijnen.

  Neem je medicatie en ervaar je urineverlies? Vraag dan na bij je huisarts of urineverlies een mogelijk gevolg is en verken samen alternatieven.
   

• Bij functionele incontinentie is er een secundaire reden voor je urineverlies. Misschien geraak je niet op tijd op het toilet door mobiliteitsproblemen, ervaar je motorische obstakels waardoor je je kledij niet tijdig open krijgt  …

  Ook daarvoor bestaan heel wat verschillende hulpmiddelen, van aangepaste kledij tot een plasdagboek.

Hoewel functionele problemen vaak optreden naarmate we ouder worden, is leeftijd an sich geen oorzaak van urineverlies bij vrouwen. De kans op motorische, hormonale of mobiliteitsproblemen is reëel, maar je kan op elke leeftijd urineverlies bestrijden.

Hoe we je helpen

Afhankelijk van de oorzaak bestaan er heel wat hulpmiddelen die je als vrouw helpen met urineverlies om te gaan. Welke hulpmiddelen het best bij je passen, hangt af van de oorzaak en hevigheid van je urineverlies.

Opvangmateriaal

Opvangmateriaal, zoals de naam zegt, vangt urine op en gaat geurtjes en irritatie tegen. Zo hoef je je geen zorgen te maken over je comfort, of je nu alleen thuis ontspant of druk in de weer bent.

Welke vorm van opvangmateriaal het best bij je past, hangt het meest af van hoeveel urine je gemiddeld verliest:

• Absorberend ondergoed bij licht urineverlies. Zo’n slip bestaat uit een sterk absorberende vezel en bevat een dunne pad die urine opneemt. De pad neutraliseert geurtjes en houdt je droog, en alles is wasbaar en herbruikbaar.
   
• Incontinentieverbanden bij licht en matig urineverlies. Ze blijven droog aanvoelen, omdat korreltjes aan de binnenkant de urine veranderen in een gel die niet lekt of ruikt.
   
• Incontinentiebroekjes bij ernstig urineverlies. Zo’n broekje sluit beter aan dan een slip, waardoor je bij sterker urineverlies geen lekjes krijgt. Je combineert ze met een fixeerbroekje, zodat ze mooi blijven zitten.

Je gebruikt in elk geval ook het best een goede barrièrecrème om je huid te beschermen. Zo voorkom je irritaties en andere huidproblemen, en blijf je je comfortabel voelen.

Voorzie ook een noodpakket om mee te nemen waar je gaat. Zo ga en sta je waar je wil met een gerust hart.

• Reserveondergoed, het liefst katoen
• Reserveproducten
• Vochtige doekjes
• Parfum, deodorant
• Leg reservekledij in de auto of in je bureau

In veel gevallen heb je recht op tussenkomsten en tegemoetkomingen voor het materiaal dat je aanschaft.

Hulpmiddelen in je omgeving

Naast opvangmateriaal bestaan er ook heel wat opties voor functioneel urineverlies. Bij mobiliteitsproblemen helpen aanpassingen aan je toiletruimte en kledij:

• Je toilet groter maken voor toegang met hulpmiddelen zoals een rolstoel of rollator.
• Handvatten aan de muur om je toiletbezoek veiliger te maken.
• Toiletkussens om de zitting te verhogen en te verzachten.
• Kledij zonder knopen of ritsen. Er bestaan vandaag heel wat stijlvolle opties met subtiele elastische tailles.
• Aangepaste gewoontes voor toiletgebruik, zoals vaste momenten en dieetaanpassingen.
• Preventief werken als je een verhoogd risico op urineverlies vermoedt.

Voor bepaalde hulpmiddelen bestaan er premies, zoals de Vlaamse aanpassingspremie. Bekijk zeker op welke tussenkomsten je recht hebt.

Urineverlies behandelen

Er bestaan heel wat methodes om urineverlies te voorkomen en te behandelen. Welke methode het best bij je past, hangt alweer af van de oorzaak.

Oefeningen voor je bekkenbodemspieren, blaas- of toilettraining, medicatie, interne hulpmiddelen om je blaas te ondersteunen, operaties: je gaat het best af op advies van professionals om je behandeling te kiezen.

Tijdig over urineverlies praten is dus cruciaal. Als je het probleem op tijd signaleert, is er vaak nog iets aan te doen.