Urineverlies bij mannen: oorzaken & oplossingen

We spreken van urine-incontinentie wanneer je onopzettelijk en ongecontroleerd urine verliest. Urineverlies is een symptoom van een andere aandoening, geen aandoening op zichzelf.

Bij mannen komen deze vormen van urineverlies het vaakst voor:

• Overloopincontinentie, waarbij je blaas zich niet volledig leegt en daardoor overloopt bij te hoge druk. Je verliest dan zonder drang druppelsgewijs urine.
• Bij aandrangincontinentie of urge-incontinentie krijg je een plotse, onhoudbare drang om te plassen. Je verliest dan urine voor je het toilet bereikt.
• Nadruppelen is de vaakst voorkomende vorm van urineverlies bij mannen, medisch gekend als post-micturition dribbling. Daarbij verlies je onverwacht urine die achterbleef in de plasbuis na een toiletbezoek. Ongeveer 20% van de mannen boven de 30 ervaart deze vorm.
• Er bestaan ook andere en gecombineerde vormen van ongewild urineverlies, maar bij mannen komen nadruppelen, overloop- en aandrangincontinentie het vaakst voor.

Tot slot varieert ook de hoeveelheid urine die je verliest. Niet alle urine-incontinentie is hetzelfde. Soms verlies je enkele druppels, soms hangt de hoeveelheid af van het moment en soms spreken we van ‘volledige incontinentie’.

Voor elke vorm van incontinentie bestaan er oplossingen, hulpmiddelen en processen, waarbij ook thuisbegeleiding helpt.

Hoe je je urineverlies het best aanpakt, hangt af van de oorzaak. Soms signaleert urineverlies een bovenliggend probleem. Pas door dat probleem aan te pakken, grijp je gericht in.

Prostaatproblemen

Prostaatproblemen zijn vaak de voornaamste reden voor urineverlies bij mannen. Hoewel ze niet de enige mogelijkheid zijn, is de prostaat vaak de eerste piste die artsen bij mannen verkennen.

• Prostaatvergroting is de vaakst voorkomende oorzaak. De groeiende prostaat drukt geleidelijk op de plasbuis. De urinestroom stopt niet, maar de blaas protesteert door periodiek samen te trekken. Dat leidt tot frequente en intensieve aandrang om te plassen, zelfs als je blaas niet vol is.

• Prostaatoperaties of -kankerbehandelingen, zoals een prostatectomie. Na een ingreep kan de sluitspier en/of ondersteuning rond de plasbuis verzwakken of beschadigd raken. Dat geeft vaak stressincontinentie bij hoesten, lachen, tillen, bewegen ...

Problemen met de blaas, urineweg of spijsvertering

Blaasproblemen zijn niet altijd even gemakkelijk vast te stellen. Zelfs als je geen pijn voelt, kan je urineverlies te linken zijn aan problemen in je urineweg- of spijsverteringsstelsel. Enkele mogelijke problemen:

• Bij een overactieve blaas voelt de blaasspier zich overprikkeld en trekt die onwillekeurig samen. Het komt vaak voor zonder een duidelijke structurele obstructie of eenvoudig aanwijsbare oorzaak.
• ​Infecties en irritatie. Urineweginfecties irriteren de blaaswand en veroorzaken aandrang. Ook chronische prikkeling van te weinig te drinken kan aandrang veroorzaken.
• Obstructies in de urinewegen of darmen. Blaasstenen, nierstenen, blaastumoren en gelijkaardige problemen beïnvloeden rechtstreeks de normale urinestroom door hun locatie. Maar wist je dat ook constipatie een impact heeft? Een volle endeldarm kan de blaas prikkelen of de urinestroom hinderen.

Er bestaan specifieke technieken om blaasproblemen te helpen verlichten. Wist je bijvoorbeeld dat je het best niet preventief gaat plassen? Blijf zeker op de hoogte van de do’s en dont's voor je eigen situatie, en raadpleeg op tijd een zorgprofessional.

Andere factoren

Naast de vaakst voorkomende oorzaken van urineverlies bij mannen, bestaan er een aantal minder bekende factoren die ook een rol kunnen spelen.

• Hoewel we het vaker associëren met vrouwen, veroorzaken gespannen bekkenbodemspieren ook vaak urineverlies bij mannen.

  Je raadpleegt het best een arts als je:
   

  • een drukkend gevoel of pijn hebt in je bekkengebied,
  • moeite hebt om te starten of stoppen met plassen of
  • regelmatig uit het niets dringend moet plassen.

• Sommige soorten medicatie veroorzaken of verergeren urineverlies als bijwerking, ook als ze niet primair op het urinewegstelsel inwerken.

  Bepaalde bloeddrukverlagers, antidepressiva, antipsychotica, slaapmiddelen en andere medicijnen kunnen je blaasfunctie verstoren en aandrangincontinentie veroorzaken. 

• Neurologische aandoeningen, zoals de ziekte van Parkinson, multiple sclerose, een CVA of diabetes, verstoren de zenuwcommunicatie tussen hersenen en blaas, wat overactieve samentrekkingen veroorzaakt.

• Met de leeftijd vermindert de elasticiteit van de blaaswand en nemen onwillekeurige samentrekkingen toe, waardoor je minder controle hebt op aandrang. De bekkenbodemspieren verzwakken ook met de leeftijd.

• Seksueel overdraagbare aandoeningen zoals chlamydia, gonorroe, trichomonas en herpes tasten je urinewegen aan en veroorzaken daardoor frequenter en pijnlijk plassen. Ze zijn onaangenaam en vaak pijnlijk, maar goed te behandelen. 

  Zelfs als je geen soa vermoedt, laat je je het best testen. Pijnlijk plassen is ook een teken van een mogelijke urineweginfectie.

Afhankelijk van de oorzaak bestaan er heel wat hulpmiddelen die je als man helpen met urineverlies om te gaan. Welke hulpmiddelen het best bij je passen, hangt af van de oorzaak en hevigheid van je urineverlies.

Opvangmateriaal

Opvangmateriaal gaat geurtjes en irritatie tegen door urine te absorberen en vast te houden. Zo hoef je je geen zorgen te maken over je comfort. Bovendien zijn de meeste vormen ervan heel discreet, waardoor je ze overal kan dragen.

Welke vorm van opvangmateriaal het best bij je past, hangt vooral af van hoeveel urine je gemiddeld verliest.

• Incontinentieondergoed bij licht urineverlies. Dergelijk ondergoed ziet eruit als gewoon ondergoed, maar heeft extra padding ingebouwd om licht urineverlies op te vangen.

• Verbanden of inleggers bij licht en matig urineverlies. Zo’n verband bestaat uit verschillende laagjes die urine en geurtjes opvangen en vasthouden. Dankzij de kleefstrook blijft alles mooi op z’n plaats. Je kan het overdag en ‘s nachts dragen.

• Incontinentiebroekjes bij verschillende niveaus urineverlies. Zo’n broekje sluit beter aan dan een slip, waardoor je ook bij sterker urineverlies geen lekken krijgt. Er bestaan wegwerp- en herbruikbare broekjes.

• Een condoomkatheter met opvangzak is een discrete oplossing bij matig tot ernstig urineverlies. Zo’n katheter lijkt op een condoom en voert via een buisje urine af naar een opvangzak, vaak vastgemaakt aan het been.

  Zo’n condoomkatheter gebruik je het best met de juiste begeleiding en zorg om lekkage en irritatie te voorkomen. De binnenkant van het ‘condoom’ bevat een soort lijm die bij foutief gebruik irritatie kan veroorzaken. Ook de juiste maat kiezen is cruciaal, anders loop je risico op lekjes.

Voorzie ook een noodpakket om overal mee te nemen waar je gaat. Dit heb je idealiter bij:

• Reservekledij en katoenen ondergoed
• Reserveproducten
• Vochtige doekjes
• Parfum, deodorant

In veel gevallen heb je recht op tussenkomsten en tegemoetkomingen voor het materiaal dat je aanschaft.

Hulpmiddelen in je omgeving & aangepaste handelingen

Naast opvangmateriaal bestaan er ook heel wat opties om je huis beter aan te passen bij functioneel urineverlies.

Dat komt voor bij, bijvoorbeeld, mobiliteits- of motorische problemen. Enkele voorbeelden van wat je kan doen:

• Je toilet vergroten voor toegang met hulpmiddelen zoals een rolstoel of rollator.
• Handvatten aan de muur bevestigen om je toiletbezoek veiliger te maken.
• Toiletkussens om je zitting te verhogen en te verzachten.
• Kledij zonder knopen of ritsen. Er bestaan vandaag heel wat stijlvolle opties met subtiele elastische tailles.

• Aangepaste gewoontes voor toiletgebruik, zoals vaste momenten en dieetaanpassingen.
• Preventief werken als je een verhoogd risico op urineverlies vermoedt.

Voor bepaalde hulpmiddelen bestaan er premies, zoals de Vlaamse aanpassingspremie. Bekijk zeker op welke tussenkomsten je recht hebt.

Er bestaan heel wat verschillende methodes om urineverlies te voorkomen en te behandelen, afhankelijk van de oorzaak.

Oefeningen voor je bekkenbodemspieren, blaas- of toilettraining, medicatie, interne hulpmiddelen om je blaas te ondersteunen, operaties: je krijgt het best advies van professionals voor je verdere stappen zet of hulpmiddelen aanschaft.

Tijdig over urineverlies praten is dus cruciaal. Als je het probleem op tijd signaleert, is er vaak nog iets aan te doen.